Ostatnia aktualizacja: lipiec 2026 · Autor: zespół ds. fototerapii firmy Dermfix
Krótka odpowiedź: światło czerwone w zakresie 600–700 nm jest pochłaniane blisko powierzchni skóry, natomiast bliska podczerwień w zakresie 780–950 nm wnika głębiej w tkanki, docierając na głębokość mięśni i stawów. Ten podział nie jest marketingowym skrótem – wynika z tego, jak różnie te długości fal są rozpraszane i pochłaniane w żywych tkankach, i właśnie dlatego większość paneli projektuje się tak, aby oferowały zakres obejmujący oba pasma, a nie jedną długość fali.
Czym jest światło czerwone (600–700 nm)?
Światło czerwone mieści się w widzialnej części widma. Według często cytowanego przeglądu mechanizmów niskoenergetycznej terapii światłem (LLLT) autorstwa Michaela R. Hamblina z Wellman Center for Photomedicine przy Harvard Medical School długości fal z zakresu 600–700 nm wybiera się zwykle do terapii tkanek powierzchownych – właśnie dlatego, że nie wnikają one tak daleko, zanim zostaną pochłonięte lub rozproszone.
To, że światło w ogóle zachowuje się w ten sposób, wynika z optyki tkanek. Hemoglobina i melanina – główne cząsteczki pochłaniające światło w skórze – silnie absorbują fale krótsze niż 600 nm, natomiast woda zaczyna silnie pochłaniać dopiero powyżej około 1150 nm. Pomiędzy tymi dwoma punktami leży to, co przegląd Hamblina nazywa „oknem optycznym” tkanek – pasmo, w którym światło czerwone i bliska podczerwień wnikają najskuteczniej, zamiast zostać natychmiast pochłonięte lub rozproszone.
Czym jest bliska podczerwień (780–950 nm)?
Bliska podczerwień (NIR) leży tuż poza zakresem tego, co potrafi dostrzec ludzkie oko. Według tego samego przeglądu fale o długości od 780 do 950 nm wybiera się zwykle do tkanek położonych głębiej, ponieważ dłuższe fale w obrębie okna optycznego przenikają dalej przez skórę, tkankę tłuszczową i mięśnie, zanim zostaną pochłonięte.
Co ciekawe, w pracy zaznaczono, że falom o długości od 700 do 770 nm – czyli przerwie między pasmem czerwonym a NIR – nie przypisuje się większej aktywności biologicznej. To przydatny szczegół: nie działa tu prosta zasada „dłuższa fala, głębsza penetracja”. Dokładnie między dwoma użytecznymi pasmami występuje spadek skuteczności, co częściowo wyjaśnia, dlaczego panele skupiają emisję właśnie wokół czerwieni i NIR, zamiast rozkładać ją równomiernie w całym widmie.
Na poziomie komórkowym przegląd wskazuje oksydazę cytochromu c – enzym mitochondrialnego łańcucha oddechowego – jako prawdopodobną główną cząsteczkę pochłaniającą światło (chromofor) odpowiedzialną za te efekty, ponieważ jej widmo absorpcji ściśle odpowiada długościom fal uznanym za biologicznie aktywne. Jedno z badań cytowanych w przeglądzie wskazało cztery konkretne szczyty w widmie działania: około 613–624 nm, 668–684 nm, 751–772 nm i 813–846 nm – dlatego urządzenia emitujące światło czerwone i NIR zwykle skupiają diody wokół tych zakresów, zamiast dobierać długości fal przypadkowo.
Czy potrzebne są oba zakresy?
Biorąc pod uwagę, jak oba pasma opisuje literatura – tak. Panel oferujący tylko jedno pasmo ogranicza Państwa albo do powierzchni, albo do głębszych warstw, ale nie do obu. Niektóre urządzenia idą dalej i łączą długość fali czerwonej z falą NIR, argumentując, że takie połączenie może dawać efekty addytywne i pozwala używać jednego urządzenia w szerszym zakresie zastosowań. Tłumaczy to, dlaczego „czerwień + NIR razem” stały się podstawowym połączeniem w panelach do ogólnego użytku, zamiast którejkolwiek z tych długości fal osobno.
A co z dawką i innymi parametrami?
Długość fali to tylko jeden element układanki – co istotne, przegląd opisuje ją jako parametr, co do którego w tej dziedzinie panuje największa zgoda, w przeciwieństwie do dawki, pulsacji i koherencji, które pozostają znacznie bardziej sporne. W zakresie dawkowania fale czerwone do zastosowań powierzchownych podaje się zwykle w zakresie 1–10 J/cm² (często wymienia się 4 J/cm²), natomiast fale NIR do głębszych struktur są zazwyczaj wyższe – w zakresie 10–50 J/cm². Zabieg powtarza się zwykle codziennie lub co drugi dzień przez około dwa tygodnie.
Warto też zwrócić uwagę na to, co przegląd nazywa dwufazową odpowiedzią na dawkę: więcej światła nie oznacza automatycznie lepiej. Skuteczność rośnie wraz z dawką do optymalnego punktu, ale zbyt wysokie dawki mogą dać słabszy – a nawet negatywny – wynik. Częściowo dlatego producenci publikują konkretne wytyczne dotyczące natężenia promieniowania i czasu sesji, zamiast pozostawiać dawkę dowolną.
Najczęściej zadawane pytania
Czy 660 nm/czerwień, czy 850 nm/NIR jest „lepsze”?
Żadne z nich – nadają się do różnych głębokości. Czerwień do tkanek powierzchownych, NIR do głębiej położonych tkanek mięśni i stawów. Przeglądy dotyczące mechanizmów konsekwentnie traktują je jako uzupełniające się, a nie konkurencyjne.
Czy bliską podczerwień można zobaczyć?
Nie – NIR leży poza widzialnym zakresem widma, dlatego urządzenia emitujące wyłącznie NIR często mają słaby widoczny wskaźnik, aby użytkownik mógł sprawdzić, że panel działa.
Czy kombinacja długości fal ma większe znaczenie niż ich liczba?
Według literatury dotyczącej mechanizmów – tak. Największa zgodność naukowa dotyczy tego, że czerwień (600–700 nm) i NIR (780–950 nm) to dwa pasma, którym warto nadać priorytet, a przerwa 700–770 nm między nimi wykazuje niewielką aktywność. Długa lista długości fal ma mniejsze znaczenie niż solidna, dobrze udokumentowana emisja w zakresach, których aktywność faktycznie wykazano.
Źródło: Hamblin, M.R., “Mechanisms of Low Level Light Therapy”, Department of Dermatology, Harvard Medical School / Wellman Center for Photomedicine, Massachusetts General Hospital. Konkretne ustalenia dotyczące szczytów widma działania odnoszą się do pracy: Karu, T.I. i Kolyakov, S.F., “Exact action spectra for cellular responses relevant to phototherapy”, Photomed Laser Surg 23 (2005), cytowanej w przeglądzie.
Zastrzeżenie: ten artykuł podsumowuje opublikowane badania w celach ogólnoinformacyjnych. Nie stanowi porady medycznej i nie opisuje przeznaczenia żadnego produktu Dermfix.