Laatst bijgewerkt: juli 2026 · Geschreven door het fototherapieteam van Dermfix
Kort antwoord: na bestudering van 68 in-vitro- en dierstudies stelden onderzoekers vast dat ledlicht bij wondgenezing dezelfde biologische kerneffecten heeft als laserlicht – minder ontsteking, meer fibroblastactiviteit, meer collageen en betere vorming van bloedvaten. De eigenschap die een laser tot laser maakt (coherentie) lijkt niet te zijn wat low-level lichttherapie doet werken. Golflengte en dosis zijn veel belangrijker dan de vraag of de lichtbron een laser of een led is.
De review
Een team van de Universidade Federal de Minas Gerais en de Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais in Brazilië – Maria Emília de Abreu Chaves, Angélica Rodrigues de Araújo, André Costa Cruz Piancastelli en Marcos Pinotti – wilde een al lang lopend debat in de low-level lichttherapie beslechten: maakt het echt uit of je een laser of een led gebruikt? De review verscheen in 2014 in de Anais Brasileiros de Dermatologia.
Het team doorzocht Medline, PubMed, Science Direct en SciELO naar studies die tussen 1992 en 2012 waren gepubliceerd, met combinaties van zoektermen als "low level laser therapy", "LED", "phototherapy", "wound healing", "fibroblast", "collagen" en "angiogenesis". Uiteindelijk werden 68 studies geanalyseerd: 48 alleen over laserlicht, 14 alleen over ledlicht en 6 die beide rechtstreeks op dezelfde wonden vergeleken.
Wat beide lichtbronnen werkelijk doen
In de laserstudies varieerden de golflengten van 532 tot 1064nm, waarbij 632,8–830nm de meest gebruikte band was en de doses meestal tussen 1 en 5 J/cm² lagen. De ledstudies gebruikten een vergelijkbaar bereik van 456–880nm, meestal rond 627–670nm, met 4 J/cm² als meest voorkomende dosis.
Hoewel ze uit verschillende lichtbronnen kwamen, gaven beide dezelfde biologische effecten: minder ontstekingscellen in de wond, meer fibroblastproliferatie, meer collageensynthese en meer angiogenese en granulatieweefselvorming – de basisbouwstenen van wondherstel. De zes studies die laser en led rechtstreeks op dezelfde wondmodellen vergeleken, vonden geen betekenisvol verschil.
Waarom coherentie er niet toe blijkt te doen
De bepalende fysische eigenschap van laserlicht is coherentie – de fotonen hebben dezelfde frequentie, richting en fase. Sommige onderzoekers stelden dat lasers hierdoor een voordeel hebben dat niet-coherent ledlicht niet kan evenaren. Deze review spreekt dat rechtstreeks tegen: coherentie gaat vrijwel direct verloren zodra licht in wisselwerking treedt met biologisch weefsel, en het beoordeelde bewijs laat zien dat de cellulaire respons op licht niet afhangt van de vraag of dat licht oorspronkelijk coherent was. In de praktijk gedragen een laser en een led met dezelfde golflengte zich op celniveau vergelijkbaar zodra het licht de huid raakt.
Wat er echt toe doet: golflengte en dosis
Als coherentie niet de doorslag geeft, wat dan wel? De review wijst duidelijk naar twee parameters: golflengte en dosis.
Wat golflengte betreft, gebruikte de meerderheid van de effectieve studies – 59 van de 68 – licht binnen wat de auteurs het "optische therapeutische venster" noemen, ruwweg het bereik van rood tot nabij-infrarood, waarin hemoglobine en melanine het minst absorberen en licht het efficiëntst in weefsel doordringt. Een kleiner aantal studies gebruikte blauw of groen licht en zag ook effecten, maar rood en nabij-infrarood blijven voor wondtoepassingen de dominante en best onderbouwde keuze.
Wat dosis betreft, verwijst de review naar de Arndt-Schultz-curve – hetzelfde bifasische dosis-responsprincipe dat elders in deze literatuur opduikt: zeer lage doses hebben weinig effect, de effecten nemen toe tot een piek rond 1–5 J/cm², en te hoge doses (10–16 J/cm² in meerdere studies) remden de biologische respons juist in plaats van die te versterken. De juiste dosis is met andere woorden belangrijker dan het apparaat dat haar levert.
Het voorgestelde mechanisme
De review schetst een tweetrapsmodel (toegeschreven aan onderzoeker Tiina Karu) van hoe dit op celniveau werkt. Eerst een "primaire reactie": licht wordt geabsorbeerd door cytochroom-c-oxidase in de mitochondriën, wat de redoxtoestand verandert en het elektronentransport in de ademhalingsketen versnelt – binnen seconden tot minuten. Daarna volgen "secundaire reacties" die zich over uren tot dagen voltrekken: het oorspronkelijke signaal wordt versterkt en door de hele cel doorgegeven en beïnvloedt uiteindelijk calciumniveaus, metabolisme, DNA- en RNA-synthese en fibroblastproliferatie – de stroomafwaartse effecten die de zichtbare wondgenezing aandrijven.
Veelgestelde vragen
Is led dan net zo goed als laser voor wondgenezing?
Op basis van deze review van 68 studies: ja – de biologische effecten waren steeds vergelijkbaar en de zes directe vergelijkingen vonden geen significant verschil.
Waarom dacht men aanvankelijk dat lasers beter waren?
Vooral vanwege coherentie – de theorie dat de uniforme fase van laserlicht een therapeutisch voordeel geeft. Deze review vond dat die aanname geen stand houdt zodra licht daadwerkelijk met weefsel in wisselwerking treedt.
Wat is belangrijker dan de lichtbron?
De golflengte (rood tot nabij-infrarood presteerde het best) en de dosis (met een piek in effect rond 1–5 J/cm², terwijl hogere doses averechts werken).
Betekent dit dat elke golflengte of dosis even goed werkt?
Nee – de review stelt uitdrukkelijk dat de effecten sterk afhangen van het juist instellen van beide parameters; daarom pleiten de auteurs voor meer gestandaardiseerde klinische protocollen.
Bron: Chaves, M.E.A., Araújo, A.R., Piancastelli, A.C.C. & Pinotti, M. "Effects of low-power light therapy on wound healing: LASER x LED." Anais Brasileiros de Dermatologia, 89(4), 616–623 (2014). DOI: 10.1590/abd1806-4841.20142519.
Disclaimer: dit artikel vat gepubliceerd onderzoek samen ter algemene informatie. Het is geen medisch advies en beschrijft niet het beoogde doel van een product van Dermfix.